Στη
μελέτη του Τούρκου Καθηγητή Ιστορίας, Ιμπραήμ Ογκούζ, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2015,
βρίσκουμε πολλά στοιχεία για την περιοχή της Γέρας.
Η
έρευνα, η οποία ασχολείται με τα βακουφικά ιδρύματα των οθωμανών της Λέσβου, βασίσθηκε σε οθωμανικά αρχεία του 19ου
αιώνα. Χαρακτηριστικό στοιχείο ότι τα ιδρύματα του Σκοπέλου ξεπερνούν σε αριθμό τα βακουφικά
ιδρύματα της πόλης της Μυτιλήνης. Ο Ογκούζ το αποδίδει στην οικονομική άνθιση της περιοχής λόγω του
πλούτου που αποφέρει η συλλογή του ελαιοκάρπου.Σημειώνει μάλιστα τον σημαντικό ρόλο που διαδραμάτιζε το λιμάνι
του Περάματος στην διακίνηση των προϊόντων της ελαιοσυλλογής και την ευκολότερη πρόσβαση του Σκοπέλου με την πόλη της Μυτιλήνης μέσω του πορθμείου Περάματος - Λουτρών.
Βασική αρχή των βακουφίων ήταν η φιλανθρωπία, υπήρχαν όμως και περιπτώσεις που η ίδρυσή τους απέβλεπε στην αποφυγή δήμευσης της περιουσίας του ιδρυτή και δυνατότητα μεταβίβασης (κληροδότηση) της περιουσίας του.
Τα
βακούφια ιδρύονταν είτε από ατομική,
είτε από κοινοτική πρωτοβουλία, και
σκοπός των ήταν: α) Η φιλανθρωπία, η κοινωνική πρόνοια και η προστασία των φτωχών με την εξασφάλιση στέγης και τροφής (διανομή ελαιολάδου και ρυζιού), β) Η δημιουργία, συντήρηση και επισκευή τζαμιών, νεκροταφείων,
δρόμων, γεφυρών, κρηνών, σιντριβανιών, γ) Η παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών με την ίδρυση, ανέγερση και
συντήρηση και λειτουργία εκπαιδευτηρίων
(ισλαμικών ιεροδιδασκαλείων), καθώς και η ενίσχυση των φτωχών μαθητών.
Από
τον κατάλογο που παραθέτει στην έρευνά του ο Ιμπραήμ Ογκούζ παρουσιάζουμε τα
βακούφια που αναφέρονται στα χωριά της Γέρας (Μεσαγρός- Mesagüre, Σαπούνι- Sapuni, Άγιος Γιάννης – Ayani,
Πέραμα - Pereme και Σκόπελος –Uskublo). Στις στήλες παρατίθενται κατά σειρά : 1. Όνομα Ιδρύματος 2. Τόπος Ιδρύματος 3. Σκοπός
Ιδρύματος και 4. Εγγραφές που μπορούν να
προβληθούν στο Έτος Ίδρυσης.
Η
μετάφραση της μελέτης στα ελληνικά, καθώς και
η κατά το δυνατόν ταυτοποίηση των αναφερόμενων μνημείων πιστεύουμε ότι μπορεί
να δώσει χρήσιμα συμπεράσματα για την ιστορία του τόπου μας.
